İran’daki İç Gerilim ve Türkiye’nin Stratejik Öncelikleri!

Görmezden Gelinen Gerçek: İran Türkleri İran, son günlerde bir kez daha sokak protestoları, toplumsal öfke ve derin bir devlet kriziyle karşı karşıya. Ekonomik darboğaz, hayat pahalılığı, siyasal temsil sorunları ve özellikle genç nüfusun artan umutsuzluğu, uzun süredir bastırılan gerilimin sokaklara taşmasına neden oluyor. İran yönetimi bu tabloyu “geçici huzursuzluk” olarak okumayı tercih edebilir; ancak bölgeyi bilenler için bu yaşananlar, çok daha derin bir kırılmanın işaretidir. Ve bu kırılmayı doğru okuyabilmek için görmezden gelinemeyecek bir gerçek vardır: İran, aynı zamanda milyonlarca Türk’ün yaşadığı bir ülkedir. Güney Azerbaycan’dan Tebriz’e, Urmiye’den Erdebil’e, Zencan’dan Kaşkay yurtlarına kadar uzanan geniş coğrafyada yaşayan İran Türkleri, bu devletin asli unsurlarındandır. İran’ın ticaretinde, sanayisinde, tarımında ve sosyal hayatında Türk emeği ve Türk aklı vardır. Ancak buna rağmen İran Türkleri, on yıllardır sistemli bir inkâr politikasıyla karşı karşıyadır. Ana dilde eğitim yoktur, kültürel haklar sınırlandırılmıştır, Türk kimliği kamusal alanda görmezden gelinmektedir. Bugün İran sokaklarında yükselen seslerin arka planında yalnızca ekonomik sıkıntılar değil, bu derin adaletsizlik duygusu da vardır. İran Türkleri bugüne kadar çoğunlukla sağduyulu, itidalli ve devlet bütünlüğünü önceleyen bir tutum sergilemiştir. Ancak hiçbir millet, sonsuza kadar yok sayılmaya mahkûm edilemez. Bu noktada Türkiye açısından mesele, sıradan bir dış politika başlığı değildir. Bu mesele; tarih, kimlik, güvenlik ve millî sorumluluk meselesidir. Türkiye, İran’la sadece komşu değildir. Aynı zamanda tarihsel hafızası ortak, kaderi iç içe geçmiş bir coğrafyanın merkez ülkesidir. Bu nedenle İran’daki her dalgalanma, Türkiye’nin sınır güvenliğinden iç huzuruna, dış politikasından bölgesel rolüne kadar pek çok başlığı doğrudan etkilemektedir. Ortadoğu’da yaşanan her istikrarsızlık bize şunu defalarca göstermiştir: Krizler yerinde kalmaz. Göç olur, terör olur, vekâlet savaşları olur. Ve en önemlisi, bu tür dönemlerde dış güçler etnik ve mezhepsel fay hatlarını kaşımaktan geri durmaz. İran Türkleri üzerinden kurulabilecek her provokatif senaryo, hem İran’ı hem de Türkiye’yi hedef alır. Bu nedenle Türkiye’nin atması gereken adımlar nettir ve gecikmeye tahammülü yoktur.  

Birincisi: Sınır Güvenliği Tavizsiz Şekilde Sağlanmalıdır

  İran’da derinleşebilecek bir kaosun, kontrolsüz göç hareketlerine dönüşme ihtimali güçlüdür. Türkiye, geçmişte bu bedeli fazlasıyla ödemiştir. Artık sınırlarımızda duygusallığa yer yoktur. Fiziki güvenlik, teknolojik denetim ve askerî caydırıcılık en üst düzeyde tutulmalıdır. Türkiye, başkalarının krizlerinin yükünü taşıyan ülke değildir.  

İkincisi: İç Birlik ve Toplumsal Direnç Güçlendirilmelidir

  İran’daki gelişmeler üzerinden Türkiye içinde fitne üretmek isteyen odaklara karşı devlet refleksi sert ve net olmalıdır. İran Türkleri meselesi, Türkiye’de ayrıştırma aracı değil; tam tersine millî bilinç ve tarih şuuru çerçevesinde ele alınmalıdır. Türk milleti, kimlik üzerinden bölünecek kadar zayıf değildir; aksine bu toprakların birleştirici unsurudur.  

Üçüncüsü: Dik Duruşlu ve Millî Bir Diplomasi İzlenmelidir

  Türkiye ne Batı’nın İran senaryolarına yedeklenmeli ne de Tahran’ın inkâr politikalarına sessiz kalmalıdır. Gerçek denge budur. Türkiye, İran’ın toprak bütünlüğüne saygı duyar; ancak İran Türklerinin meşru, barışçıl ve insani haklarını da görmezden gelmez. Dil, kimlik ve kültür hakkı evrenseldir ve pazarlık konusu yapılamaz.   Açıkça ifade edilmelidir ki: İran Türkleri bir azınlık değil, bu coğrafyanın asli unsurudur. Onları yok sayan her yaklaşım, İran’daki istikrarsızlığı derinleştirir. Unutulmamalıdır; ateş düştüğü yeri yakmaz, sınır tanımaz. Bugün İran’da yanan ateş, yarın tüm bölgeyi sarabilir. Güçlü devletler, bu ateşi uzaktan izleyenler değil; önceden tedbir alanlardır. Türkiye’nin görevi; sessiz kalmak değil, bağırmadan ama net konuşmaktır. Duygusal değil; kararlı, ölçülü ama millî bir duruş sergilemektir. Çünkü bu mesele yalnızca İran’ın meselesi değildir. Bu mesele, Türk milletinin geleceğiyle doğrudan ilgilidir.