Suriye’den Irak’a Uzanan Hattın Şifreleri: SDG Anlaşması, PKK Gerçeği ve Türkiye’nin Stratejik Eşiği
Ortadoğu’da hiçbir gelişme yerel değildir. Hele ki mesele; terör örgütleri, vekâlet savaşları ve kırılgan devlet yapılarıysa… Son dönemde Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile Suriye Arap Cumhuriyeti Hükümeti arasında varılan mutabakat, sadece Suriye iç dengelerini değil; Irak’ın kuzeyindeki terör yapılanmasını ve doğrudan Türkiye’nin güvenlik mimarisini ilgilendiren stratejik bir gelişmedir.
Peki asıl soru şu:
Suriye’de siyasi meşruiyet arayışına giren yapı ile Irak’ın kuzeyinde varlığını sürdüren PKK arasında gerçek bir ayrışma mı var, yoksa bu yalnızca taktiksel bir yeniden konumlanma mı?
SDG–Şam Mutabakatı: Zorunlu Bir Yakınlaşma mı?
SDG’nin Şam yönetimiyle masaya oturması, esasen bir tercih değil zorunluluğun sonucudur. ABD’nin bölgedeki askeri angajmanını azaltma eğilimi, Rusya’nın denge politikası ve Türkiye’nin sınır ötesi operasyon kararlılığı; SDG’yi merkezi otoriteyle uzlaşmaya itmiştir.
Bu mutabakatın temel hedefleri:
Suriye’nin toprak bütünlüğü söylemi altında SDG’nin statü arayışı
Merkezi orduya entegrasyon görüntüsüyle uluslararası meşruiyet kazanma çabası
Türkiye’ye karşı siyasi kalkan oluşturma isteği
Ancak burada kritik nokta şudur: SDG’nin omurgasını oluşturan kadroların ideolojik ve örgütsel bağları PKK’dan kopmuş değildir. İsimler değişmiş, armalar farklılaşmış olabilir; fakat komuta refleksi ve ideolojik merkez hâlâ aynıdır.
Irak’taki PKK: “Silah Bıraktık” Söylemi ve Sahadaki Gerçek
PKK zaman zaman
“silah bırakma”,
“çatışmasızlık”,
“siyasi çözüm” gibi kavramları gündeme taşır. Fakat sahadaki tablo bambaşkadır:
Kandil ve çevresindeki varlık sürmektedir.
Sincar hattında yapılanma devam etmektedir.
Silah bırakma söylemi, çoğu zaman uluslararası baskıyı azaltma ve zaman kazanma stratejisidir. Örgüt, bir cephede sıkıştığında diğer cephede diplomatik manevra alanı yaratmayı alışkanlık hâline getirmiştir.
Unutulmamalıdır ki terör örgütleri için “geri çekilme” çoğu zaman “yeniden konumlanma” anlamına gelir.
Irak Boyutu: Bağdat ve Erbil Denklemi
Irak merkezi hükümeti ile Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi arasındaki hassas denge, PKK’nın varlığı nedeniyle daha da kırılgan hâle gelmiştir.
Bağdat, egemenlik söylemiyle Türkiye’nin operasyonlarına mesafeli dururken
Erbil, PKK’nın kendi otoritesini zayıflattığını bilmektedir
Ancak iki taraf da örgütü tamamen tasfiye edecek kararlı ve birleşik bir güvenlik politikası ortaya koyabilmiş değildir. Bu boşluk, Türkiye’nin sınır ötesi operasyonlarını fiilen zorunlu kılmaktadır.
Türkiye Açısından Stratejik Gerçeklik
Türkiye için mesele yalnızca sınır güvenliği değildir. Konu; devlet aklı, milli bekâ ve jeopolitik kuşatmayı kırma meselesidir.
Suriye’de SDG’nin Şam’la anlaşması, Irak’ta PKK’nın silah bırakma söylemi; aynı sürecin iki farklı yüzü olabilir:
Bir yanda siyasi meşruiyet arayışı
Diğer yanda askeri kapasiteyi koruma stratejisi
Türkiye’nin son yıllarda geliştirdiği sınır ötesi güvenlik doktrini, terörü kaynağında bertaraf etme esasına dayanıyor. Bu yaklaşım, geçici ateşkes beyanlarına değil; sahadaki fiili duruma bakar.
Ve fiili durum şudur:
PKK’nın Irak’taki silahlı kapasitesi tamamen tasfiye edilmiş değildir.
Önümüzdeki Süreç: Tasfiye mi, Dönüşüm mü?
Ortadoğu’da örgütler ya tasfiye edilir ya da isim değiştirerek dönüşür. SDG örneği bunun açık göstergesidir. Eğer Irak’taki yapı gerçek anlamda silah bırakmaz ve lojistik ağını dağıtmazsa;
“siyasi çözüm” söylemi inandırıcılık kazanamaz.
Türkiye açısından öncelik nettir:
Sınır boyunca terör koridoruna izin vermemek
Irak ve Suriye’de kalıcı güvenlik kuşağı oluşturmak
Diplomasi ile sahadaki askeri kararlılığı eş zamanlı yürütmek
Söyleme Değil, Sahaya Bakmak Gerekir
Terör örgütlerinin tarihsel pratiği bize şunu öğretmiştir:
Söylemler değişebilir, bayraklar farklılaşabilir, müzakere masaları kurulabilir. Ancak gerçek dönüşüm; silahların tamamen susması, örgütsel yapının dağıtılması ve ideolojik merkezlerin tasfiye edilmesiyle mümkündür.
Suriye’deki mutabakat, Irak’taki PKK gerçeğini ortadan kaldırmaz.
Irak’taki sözlü beyanlar da sahadaki silahlı kapasiteyi yok saydırmaz.
Türkiye’nin önünde duran mesele; geçici diplomatik başlıklar değil, kalıcı güvenlik mimarisidir.
Ortadoğu’nun bu kırılgan denkleminde asıl belirleyici olan; kimlerin ne söylediği değil, kimlerin neyi fiilen bıraktığıdır.