46,6580$% 0
53,2889€% -0.07
61,8742£% -0.07
6.043,27%0,32
9.978,00%-0,17
39.699,00%-0,17
4.028,82%0,31
14.121,83%-0,43
2724082฿%-2.64713
1949.52Ł%-1.80572
73241Ξ%-0.97279
48.51%-1.02521
46.58$%0.02709
Ortadoğu bir kez daha emperyal hesapların merkezinde. ABD ve İsrail ekseninde yükselen İran gerilimi, yalnızca iki ülke arasındaki bir kriz değildir. Bu mesele; enerji yollarının, yer altı zenginliklerinin, jeopolitik koridorların ve bölgesel güç dengesinin yeniden dizayn edilmesi projesidir. Bugün tartışılan soru şudur: ABD İran’a kara harekâtı yapabilir mi?
Cevap yalnızca askeri değildir. Bu sorunun arkasında çok daha derin bir plan, çok daha geniş bir strateji yatmaktadır.
İran, haritada görüldüğü kadar basit bir hedef değildir. Batıdan doğuya uzanan Zagros Dağları, kuzeydeki Elburz sıradağları ve geniş plato alanları İran’ı adeta doğal bir kale haline getirmiştir.
Bu coğrafyada kara savaşı demek, sadece orduların çatışması anlamına gelmez. Bu coğrafya; gerilla savaşı, uzun süreli yıpratma ve işgalci güç için ağır kayıplar anlamına gelir.
ABD’nin Afganistan’da yirmi yıl süren savaşın sonunda nasıl çekildiği hâlâ hafızalardadır. İran ise Afganistan’dan çok daha büyük, çok daha örgütlü ve çok daha derin bir devlet yapısına sahiptir.
Bu nedenle Washington’un gerçek hedefi doğrudan işgalden ziyade içerden parçalama stratejisidir.
ABD’nin bölgede en sık kullandığı yöntemlerden biri vekâlet savaşlarıdır. Irak’ta, Suriye’de ve Libya’da bunun sayısız örneğini gördük.
İran sahasında ise devreye sokulabilecek en kritik araçlardan biri PJAK’tır. PKK’nın İran kolu olarak bilinen bu yapı, özellikle İran’ın kuzeybatısındaki dağlık bölgelerde faaliyet göstermektedir.
Olası bir savaş senaryosunda plan şu olabilir:
İran’ın batısında etnik gerilimleri körüklemek
PJAK ve benzeri örgütleri sahaya sürerek İran ordusunu iç güvenliğe zorlamak
İran’ı aynı anda birden fazla cephede yıpratma savaşına sürüklemek
Bu strateji aslında yeni değildir. Emperyal güçlerin klasik yöntemidir:
Devleti içeriden parçala, dışarıdan müdahale et.
Ortadoğu’da hiçbir savaş yalnızca ideolojik sebeplerle çıkmaz. İran da bu denklemde sadece bir hedef değildir; aynı zamanda devasa enerji kaynaklarına, nadir elementlere ve stratejik geçiş yollarına sahip bir ülkedir.
Bugün dünyanın büyük güçleri için mesele; petrol, doğalgaz ve stratejik madenlerin kontrolüdür.
Bu nedenle İran’a yönelik baskının arkasında yalnızca nükleer program tartışması değil, aynı zamanda bölgesel kaynakların kontrolünü ele geçirme arzusu bulunmaktadır.
ABD’nin İran’a doğrudan bir kara harekâtı başlatması halinde Ortadoğu’da dengeler tamamen altüst olur.
Muhtemel sonuçlar şunlardır:
– Hürmüz Boğazı kapanabilir ve küresel enerji krizi patlayabilir
– Irak, Suriye ve Lübnan’da yeni savaş cepheleri açılabilir
– Bölgedeki milis güçler devreye girerek büyük bir bölgesel savaş başlayabilir
– Ortadoğu’da devlet yapıları daha da zayıflayarak kontrolsüz kaos ortamı oluşabilir
Ancak bu senaryonun en kritik sonuçlarından biri Türkiye’nin güvenliğiyle doğrudan ilgilidir.
İran’ın istikrarsızlaşması ya da parçalanması, Türkiye’nin doğu sınırlarında yeni bir kaos alanı yaratabilir.
Bunun anlamı şudur:
Terör örgütleri için yeni hareket alanları
Bölgeden Türkiye’ye doğru büyük göç dalgaları
Küresel güçlerin Anadolu’yu çevrelemeye yönelik jeopolitik hamleleri
Bu yüzden Türkiye için mesele sadece İran meselesi değildir. Bu mesele aynı zamanda Anadolu’nun güvenliği meselesidir.
İran merkezli bir krizin yansıyabileceği en kritik bölgelerden biri Güney Kafkasya’dır. Bu hattın stratejik merkezinde ise Azerbaycan toprağı olan Nahçıvan bulunmaktadır. Nahçıvan yalnızca bir coğrafi bölge değil; aynı zamanda Türkiye ile Azerbaycan arasındaki Türk dünyasının stratejik köprüsüdür.
Nitekim kısa süre önce Nahçıvan yönüne atılan füze sonrasında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev son derece sert bir tepki göstermiş ve Azerbaycan’ın güvenliğini tehdit eden hiçbir girişimin karşılıksız kalmayacağını açık bir şekilde ilan etmiştir.
Bu açıklama yalnızca diplomatik bir tepki değil, aynı zamanda Güney Kafkasya’daki yeni güç dengesinin açık bir ifadesidir. Çünkü bugün Azerbaycan artık yalnız değildir.
Ankara ile Bakü arasındaki ilişki sıradan bir müttefiklik değildir. Türkiye ile Azerbaycan arasındaki bağ, merhum Heydar Aliyev’in ifade ettiği gibi “iki devlet, tek millet” anlayışına dayanmaktadır.
Karabağ zaferi sonrası ortaya çıkan yeni jeopolitik gerçeklik de bunu açıkça göstermiştir:
Türk dünyası artık sadece kültürel bir birlik değil, aynı zamanda stratejik bir jeopolitik güç haline gelmektedir.
Bu süreçte Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında gelişen iş birliği; Türkiye, Azerbaycan ve diğer Türk devletleri arasında askeri, ekonomik ve siyasi koordinasyonu giderek güçlendirmektedir.
Dolayısıyla İran merkezli bir kriz yalnızca Ortadoğu ile sınırlı kalmayabilir. Böyle bir gerilim Güney Kafkasya’ya taşındığında, ortaya çıkacak tablo artık sadece bölgesel bir mesele olmaktan çıkar ve Türk dünyasının güvenliğini ilgilendiren bir stratejik mesele haline gelir.
Bugün Nahçıvan’ın güvenliği sadece Azerbaycan’ın değil, aynı zamanda Türkiye’nin ve Türk dünyasının güvenliğidir. Çünkü tarih boyunca Kafkasya’da kurulan dengeler Türk devletlerinin varlığıyla şekillenmiştir.
Ve artık yeni bir gerçek daha vardır:
Ankara ile Bakü aynı kaderin iki ayrı başkenti değildir; aynı jeopolitik iradenin iki güçlü merkezidir.
Ortadoğu’da yaşanan her büyük kırılma Türkiye’yi doğrudan etkiler. Irak’ın parçalanması, Suriye’nin çökmesi bunun en açık örnekleridir.
Bugün İran üzerinde kurulan baskı, aslında bölgeyi yeniden şekillendirme projesinin bir parçasıdır. Bu projede hedef alınan ülkeler değişebilir; ancak nihai amaç bölgenin güçlü devletlerini zayıflatmaktır.
Fakat tarih bize başka bir gerçeği de öğretir:
Türk milleti, binlerce yıldır bu coğrafyada yalnızca izleyen değil, denge kuran bir güç olmuştur.
Ortadoğu’da emperyal planlar her zaman vardır. Haritalar çizilir, sınırlar değiştirilmek istenir, milletler birbirine düşürülür.
Ancak bu coğrafyada bir gerçek hiçbir zaman değişmemiştir:
Türk devleti sahada olduğu sürece hiçbir plan kusursuz işlemez.
Bugün de yarın da Anadolu’nun iradesi dimdik ayaktadır.
Çünkü tarih defalarca göstermiştir ki;
Türk devleti yıkılan düzenlerin ardından yeniden kurulan dengenin merkezinde yer alır.
Ve bu kadim millet, gerektiğinde sadece sınırlarını değil, coğrafyanın kaderini de savunacak iradeye sahiptir.
Sınırda Yanan Ateş: Afganistan–Pakistan Gerilimi Nereye Evriliyor?
1
DADAŞLAR DİYARI ERZURUM: SESSİZ BEKLEYİŞ Mİ, STRATEJİK İHMAL Mİ?
2
EL MENCHO SONRASI MEKSİKA: BİR “GÖLGE DEVLET”İN ANATOMİSİ
3
ATEŞ ÇEMBERİNDEKİ TÜRKİYE: İRAN DÜŞERSE, SIRADAKİ HEDEF KİM?
4
3 MAYIS 1944: BİR KIRILMA DEĞİL, STRATEJİK UYANIŞ
5
İRAN–ABD GERİLİMİ: BÖLGESEL FIRTINA MI, KÜRESEL KIRILMA MI?