46,6580$% 0
53,2889€% -0.07
61,8742£% -0.07
6.043,27%0,32
9.978,00%-0,17
39.699,00%-0,17
4.028,82%0,31
14.121,83%-0,43
2724082฿%-2.64713
1949.52Ł%-1.80572
73241Ξ%-0.97279
48.51%-1.02521
46.58$%0.02709
TÜRK MİLLETİ VE İSLAMİYET
Peyami Safa’nın Ernest Renan’dan naklen “Millet” kavramını şöyle tanımlar: “Millet, geçmişte beraberce yapılan büyük şeylerin hatırasından ve bunları gelecekte de beraberce yapma arzusundan doğan bir topluluktur” (P. Safa, Türk İnkılabına Bakışlar, shf,194).
Yani İnsanlığın yararına olabilecek güzel işleri ortak bir heyecanla yapan insanların oluşturduğu topluluğa millet denmektedir. Bu, büyük fikirler ve kalıcı güzellikler milletlerin ruhundan fışkırdığı anlamına gelir. Çünkü her millet bütün eylemleriyle ortak bir ruhu oluşturur. Bu da medeniyette söz sahibi olmak demektir. İşte bu duygu ve tutkunun kalıplaşmış şekli milliyetçiliktir.
Milliyetçilik, bir milletin egemenliğini, bağımsızlığını ve milli çıkarlarını her şeyin üstünde tutan ve dil, din, tarih ve kültür birliğine dayanan siyasi bir akımın adıdır. Milliyetçiliğin temel unsurları da bir toplumu millet yapan ortak dil, din, tarih, kültür ve ülkü birliği ve vatandaşlık bilincinden ibarettir.
Buna göre milliyetçilik, bir millete aidiyetin dünya kamuoyu önünde görünür hale gelmesi demektir. İşte bunun için her millet, milliyetçilik esasını benimser ve kendi ne özgü milli hedefleri oluşturur. Ayrıca her milletin bir milli marşı vardır ve bütün bunlar onu diğer milletlerden ayırır.
1789 Fransız ihtilalinden sonra her milletin benimseyip özenle koruduğu milliyetçilik fikri her nedense Türk Milleti için bir yük ya da dinden uzaklaşma nedeni olarak algılanmaktadır.
Özellikle cumhuriyet dönemi başladıktan sonra bazı kimselerce milliyetçilik bir eksiklik olarak görülmekte ve İslam dinine zarar verdiği düşünülmekte ve bir ötekileştirme ve itibarsızlaştırma argümanı olarak kullanılmaktadır. Bu düşünce bir ihanet göstergesi değilse bile derin bir cehalet göstergesi olduğunda hiç şüphe yoktur. Oysa bu konuda az çok bir araştırma ve incelemesi bulunan kimse, bundan 250 yıl geri ye gidilirse, Amerikalı, 700 yıl geriye gidilirse, Rus, 1700 yıl geriye gidilirse Fransız, 2000 yıl geriye gidilirse, Alman bulunmadığını, ama insanlık tarihinde ne kadar geriye gidilirse gidilsin mutlaka Türk’e rastlandığını bilir. Bu da demektir ki, bir düşünceye sahip olmak için önce okuyup öğrenmek gelir. Yani okumadan sağlıklı düşünce sahibi olmak mümkün değildir. Nitekim Konfüçyüs, “Öğrenmeden düşünmek tehlikeli, düşünmeden öğrenmek ise, faydasızdır” demektedir.
Türk Milletini, millet olarak görmeyen ve Türk’ü horlamayı ilke edinen yabancı düşünür ve filozofları -ki, bunların başında Voltaire, İmmanuel Kant, Karl Marx ve Friedrich Engels gibi isimler gelmektedir- bir dereceye kadar mazur görmek mümkündür. Çünkü Türk Milleti özellikle İslam dinini rehber edindikten sonra onların sömürü ve hegemonyasına set oluşurmuştur. Bu da onları, başka bir ifade ile Hristiyan dünyasını rahatsız etmiştir. Ama Türk Milleti içinde yer almış, o milletin maddi manevi imkanlarından alabildiğince yararlanmış kimselerin Türk Milletini yok sayması anlaşılır bir durum değildir. O kadar ki, bu güruh tarafından Türk Milleti tarihte hiç yer almamış gibi gösterilmek istenmektedir. Oysa insanlık tarihinin sıfır noktası kabul edilen ve Şanlıurfa’da yer alan Göbeklitepe’deki kazılarda 12000 yıllık Türk izlerine rastlanmıştır. Bundan dolayı da Batılılar, yapmakta oldukları kazılara son vermişlerdir. Çünkü Batılılar bu gerçeğin ortaya çıkmasını istememektedirler. Nitekim 1873’te Fransız tarihçi-Arkeolog Ernest Renan, Batılı arkeologlara şu hatırlatmayı yapmıştı: “Arkeolojik belgeler Türklere işaret ediyorsa da siz onları Türklere mal etmeyin, yoksa sonu kötü olur. Çünkü o zaman Türkleri Anadolu’dan sürmek zorlaşır”. Yani Türk Milleti tarihte hiç yer almamış gibi gösterilmek istenmektedir ki, bu anlayış Batı emperyalizminin hiç esnemeyen büyük bir idealidir.
Bunu da bir dereceye kadar mazur görmek mümkün olsa bile, ülkemizde bir Profesörün, “Türk diye bir ırk yoktur” demesini ya da Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi bir milletvekilinin, “AKP geldi Türk olmaktan kurtulduk” ifadesini mazur görmek nasıl mümkün olabilir? Bunların bilgisizce söylendiğini kabul etmek mümkün olmadığına göre, belli ki, organize bir Türk düşmanlığı yapılmaktadır ki, bunun adı ihanetten başka ne olabilir ki?
İşin daha da kötüsü, bu güruhun “Türk’üm” ve “Türk Milliyetçisiyim” demenin İslam’la bağdaşmadığını ileri sürmesidir. Osmanlı yönetimi altında iken bile asırlarca, Arap milleti için “Kavm-i Necip” yani “Soylu, şerefli, seçkin ve temiz toplum/millet” ifadesi kullanılırken hiç kimsenin aklına ırkçılık gelmediği gibi bu ifadenin dindarlığa zarar verdiğini söyleyen de olmamıştır. Anlaşılan “Milliyetçilik ideali” her millet için uygun görülürken her nedense sadece Türk Milleti için sakıncalı görülmektedir. Bu ise, art bir düşünce ile karşı karşıya olduğumuzun bir göstergesidir.
Ancak bilmek gerekir ki, bu anlayışı benimseyenlerin İslam’ı sebep olarak göstermeleri hiçbir şekilde samimiyetle bağdaşmaz. Çünkü her vicdan sahibi bilir ki, Ashab-ı Kiramdan sonra İslam’a en fazla hizmet eden millet Türk Milletidir. Nitekim Maide suresinin 54. Ayeti buna çok açık bir şekilde işaret etmektedir (M. H. Yazır, Tefsir,3/1719-1720).
Tarihen biliyoruz ki, Türk Milleti, İslam diniyle kurduğu ilişkiler sonunda hem ondan çok şeyler almış hem de yaptığı hizmetlerle ona çok şey katmıştır. Bunu yaparken de bir an olsun Türklüğünü aklından çıkarmamıştır.
Erken Göksu’nun şu ifadeleri dikkate değer: “Laszlo Rasonyi’nin Karabacek’ten naklederek söylediğine göre, “Dünya tarihinde, Türklerin İslamiyet’i kabulleri kadar başta önemsiz görünen, fakat sonuçları itibarıyla dünya tarihine büyük etki eden başka bir olay gösterilemez” Gerçekten de Türklerin İslamiyet’i kabulü, sonuçları itibarıyla sadece Türk ve İslam tarihinin değil, dünya tarihinin de en önemli hadiselerinden biri olarak değerlendirilebilir” (E. Göksu, Türkler Nasıl Müslüman Oldu?, shf,9).
Merhum Erol Güngör de şunları kaydetmektedir: “Yavuz Sultan Selim’in bu millete yaptığı sayısız hizmetlerinden hemen gözümüze çarpan bir-iki tanesini hatırlatırsak, onun büyüklüğü daha iyi anlaşılacaktır. Her şeyden önce İslam dünyasının Hristiyan dünyası karşısında siyasi birliğini sağlamış ve bu birliğin Türkler gibi en canlı Müslüman milletin emrine geçmesine sebep olmuştur. İkincisi; Batı Türklüğünün siyasi ve milli birliğini tam anlamıyla gerçekleştirmiş olmasıdır” (E. Güngör, Tarihte Türkler, shf,273-274).
Yani büyük hakan Yavuz Sultan Selim hizmetlerini sürdürürken Türklüğünü bir kenara bırakmamış, tam aksine İslam’la birlikte Türklüğe hizmeti de esas almıştır.
Türk hakan Selçuk Bey’le yanmaya başlayan Türk ateşi, Tuğrul Bey’in Dandanakan zaferinin ardından ilan edilen sultanlığıyla bütün Anadolu’ya ışık saçması, Türklerin İslam medeniyet dairesine girmesiyle 10 ve 11. Yüzyıllardan itibaren Selçuklu Oğuzlarının yarattığı muhteşem medeniyet nasıl göz ardı edilebilir? Devlet yönetiminden şehir düzenine, mimariden sanata, ahi teşkilatından askeri stratejilere kadar günümüze uzanan medeniyetin yaratıcısı Türkler değilse kimlerdir? Yine Büyük Selçuklular tarafından birçok bölgede kurulan ve asırlarca hem dini hem de dünyevi alanda ilim adamı yetiştiren İslam dünyasının ilk sistemli Nizamiye Medreselerini Türklerin İslam’a ve insanlığa hizmeti değilse nedir?
İşte bunların bilincinde olmak ve bu ruhu taşımak milliyetçi olmak demektir ve bu, İslam dini için kazanımdan başka bir şey değildir.
Bir Arap olan ünlü tarihçi Cahız, kimilerinin yok saydığı Türk Milletinin karakterine şöyle dikkat çekmektedir: “Türkler her işte basiretli/öngörülü, zekâ ve anlayışta üstün, dini inançlarını savunma hususunda son derece fedakâr bir millettir. Yaratılış bakımından sabırlı ve yumuşak huyludur. Sözlerinde sadık olup yalandan kaçınırlar. Fakat savaş meydanlarında hiddetli olduğu zamanlarda ele avuca sığmaz bir yiğit olur. Türk, düşmanını yendikten sonra yumuşak huylu ve şefkatli birisi oluverir. İtaat edene cömert davranır, hiç kimseden korkmaz, fakat herkes ondan korkar. Azmedip yapmasına karar verdiği bir şeyi tamamlamak için bıkmadan usanmadan uğraşır. Elinden gelmeyecek işe ise, teşebbüs bile etmez. Faydasız şeylerle uğraşmayı zül sayar. Atının eyerini, gemini, üzengisini, silahını, yatağını yapabilmek için de gerekli olan sanatları bilir” (Y. Kandemir, Örneklerle İslam Ahlakı, shf,76).
Mehmet Kaplan Nesillerin Ruhu kitabında şöyle bir tespitte bulunur: “Büyük Türk milliyetçilerinin hemen hepsi düşünce sistemlerinde dine ön planda yer vermişlerdir. Namık Kemal, şahsiyetinde garplı düşüncelerle İslamlığı birleştirmişti. Onun vatan, tarih, kültür, insan ve hürriyet anlayışında din hakimdir. Abdülhak Hamid’in bütün eserlerine dinin aydınlık ve karanlığı karışır. Gökalp, “Türkleşmek” ve “Muasırlaşmak” prensipleri ile “İslamlaşmak” ı birleştirir. Mehmet Akif’in kâinat, hayat ve cemiyet görüşü dinidir. Yahya Kemal’in tarihi şiirlerinde din duygusunun yeri büyüktür” (M. Kaplan Nesillerin Ruhu, shf,67).
Yani Türklük ve milliyetçilik bu sözü edilen düşünürlerin dinine hiçbir zarar vermemiş, tam aksine onlar dine yararlı olan kimseler arasında yer almışladır.
Bütün bunların yanında mesela, iki imparatorluk ile 17 devleti İslam topraklarına katan Fatih Sultan Mehmed de Türklüğünü bir kenara koymuş değildir.
Hunday Yanoş adındaki Macar asilzadesi, Macar, Alman, Ulah, İtalyan ve Arnavutlardan oluşan orduyu Varna da hezimete uğratan II. Sultan Murad da Papa IX. Bonifacus’un Haçlı Emirnamesiyle ayağa kaldırdığı bütün Avrupa’nın bir araya gelerek Fransız, İngiliz, İskoç, Alman, Polonyalı, Avusturyalı, İtalyan ve Bohemyalılardan oluşan ordularıyla Türkleri Balkanlardan atmaya kalkışmaları üzerine onları büyük bir yenilgiye uğratan Sultan Yıldırım Bayezıd de Türklüğüne hep sadık kalmış ve ona sahip çıkmıştır. Yani, Milliyetçilik bu sultanların İslam’a hizmet etmelerine asla engel olmamış, tam aksine onlar için itici bir güç olmuştur. Mehmet Kaplan’ın ifadesiyle söylersek, “Din, Türk milletini yoğuran unsurların başında gelir” (M. Kaplan, Nesillerin Ruhu, shf,67).
Bu bağlamda bazı tarihi gerçekleri hatırlatmakta yarar vardır. Şöyle ki, tarihte belli başlı ve köklü imparatorluklar kuran milletlerden biri de Türk Milletidir. İslam öncesinde Hun imparatorluğu, Avrupa Hun imparatorluğu, Uygur imparatorluğu yanında İslam’ın kabulünden sonra da Göktürkler, Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Selçuklular, İran ve Anadolu Selçukluları ve nihayet Osmanlı İmparatorluğu hep Türklerin yönetiminde hayat sürmüş devletlerdir.
Türklerin İslamiyet’i kabulü ile ona nasıl bağlandıkları ve uğrunda nasıl özveri ile hizmet ettikleri hiçbir Müslüman toplumla kıyaslanamayacak ölçüde olduğunu bilmek gerekir. Zira ancak o zaman Türk tarihi ve atalarımızla onur duyabiliriz. Yoksa onur duymak bir yana kimilerinin yaptığı gibi onu karalamak ya da hepten yok saymak gafletine düşeriz. Atatürk’ün, “Türk çocuğu atalarını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır” sözü boşuna söylenmiş bir söz değildir. Onun için tarihimizi çok iyi bilmek ve gençlere de öğretmek zorundayız.
Türklerin genel olarak İslam’a ola hizmetleri, askeri alanda, ilim alanında ve sanat alanındaki hizmetlerdir.
Türklerin askeri alandaki hizmetleri Abbasi halifeliği döneminde başlar. Abbasi Halifesi el-Kaim, Büyük Selçuklu Sultanı Tuğrul Han’ın himayesine başvurur ve Şii Büveyhliler için ondan yardım ister. Bunu kabul eden Tuğrul Han hem Şii Büveyhliler devletini ortadan kaldırır hem de İslam halifeliğini himayesine alır ve böylece İslam’a hizmeti başlamış olur. Bundan sonra da Abbasilerin askeri başarılarında Türkler başat rol oynarlar. Ayrıca Türkler İslamiyet’ten sonraki askeri anlayışlarını İlay-ı Kelimetullah, yani Allah’ın adının yüceltilmesi gibi bir anlayışla bütünleştirmiş ve bütün askeri faaliyetlerinde Allah’ın hoşnutluğunu baz almışlardır. Biliyoruz ki, savaş esnasında “Allah! Allah!” nidalarının yankılandığı ordu hep Türk ordusu olmuştur.
Bu konuda Mehmet Kaplan da şunları kaydeder: “Büyük Selçuklular, yıkılmaya başlamış İslam alemini yeniden toparlayarak canlandırdılar ve idaresini kendilerinde tuttular. Batı’nın asırlarca süren saldırıları önünde çelik bir sur kesilerek İslam ve Türk medeniyetini kurdular” (M. Kaplan, Nesillerin Ruhu, shf,47).
Haçlılar, 1099’da Filistin’in büyük bir kısmını işgal edip Kudüs’ü yağmalamışlar ve Müslümanlarla Yahudileri diri diri yakmışlardır. İşte Haçlıların bu vahşetini durduran büyük komutan Türk Selahaddin-i Eyyubi’dir. Anadolu üzerinden Kudüs’e doğru gitmeye kalkışan ve Anadolu’yu baştan sona yağmalayan Alman orduları Haçlılarını hezimete uğratan ve onlara geçit vermeyen de bir başka Türk çocuğu Kılıç Arslan’dır.
Hristiyan dünyası İspanya’da Türk olmayan Müslüman ve Yahudileri kolaylıkla alt edebilmiş, ancak aynı şeyi Anadolu toprakları için de düşünmüş, ancak sapasağlam bir Türk duvarına çarpmıştır. Anlaşılıyor ki, bu durum onları müzmin bir Türk düşmanlığına sevk etmiş ve bunun için de Anadolu’yu Müslüman Türklerden temizlemeden rahata eremeyeceklerdir. Nitekim Medeniyetler Çatışması Makalesinde Türkleri bir düşman olarak gösteren Samuel Huntington, “Tarihte Viyana’ya dayanan ganimetçi Türkler şimdi Avrupalı olmak için fazla fakirdirler, fazla kalabalık, fazla Müslüman, fazla haşin, kültürce fazla farklıdırlar. Mekke’yi reddeden ve Brüksel tarafından reddedilen Türkiye, Sovyetlerin çökmesiyle Taşkent’e yönelme fırsatını ele geçirmiştir”.
Evet Hristiyan dünyasının bize biçtiği kaftan bu. Bizi Anadolu’dan çıkarmak ve tıpkı İspanya’yı Müslümansızlaştırdığı gibi Anadolu’yu da Müslümansızlaştırmak emelindedir. Tabii ki, bunu yapamadıkları için habire kin kusup duruyorlar. Bunların bu kinlerine hak versek bile, bu ülkenin çocuğu olan herhangi birinin ülkeye kin beslemesi, Türk kelimesinden bile rahatsız olması, ihanetten başka hangi kelime ile açıklanabilir? Bir düşünmek gerekir.
Türklerin askeri yönden İslam’a verdikleri hizmeti daha açık bir şekilde görebilmek için zaman içinde çekilmek durumunda kaldıkları coğrafyalara bakmak yeterlidir. Nitekim dünyada Türkler yükseldikçe İslam da güç kazanarak yükselmiş, Türkler zayıf düştükçe İslam da nüfuz kaybına uğramıştır. Yani Türkler hangi bölgeden çekilmek zorunda kalmışlarsa oralarda İslamiyet ruhen çökmüştür. Mesela bir zamanlar bir İslam diyarı olan Macaristan’da bugün tek bir Müslüman kalmadığı gibi o muazzam camiler, medreseler ve benzeri sanat eserleri yok olup gitmiştir. Budin’deki camilerin şimdi artık temellerini bile bulmak mümkün değildir. Sırbistan, Romanya, Bulgaristan, Yunanistan hatta Cezayir bu feci akıbetin hüznünü yaşamaktadır. Selanik’teki bir caminin sinemaya çevrilmiş olduğunu hüzünle görenlerden birisi de bu satırların yazarıdır. Atina camilerinin, Belgrat medreselerinin, Sofya ve Filibe mabetlerinin sönük hatıralarını artık sadece eski kitapların solmuş sayfalarında görmek mümkündür. Kosova, Manastır, Selanik, Kavala, Gümülcine, İskeçe ve Siroz gibi nice İslam beldeleri de aynı akıbeti paylaşan beldelerdir. Bütün o İslam beldelerinde ezan sesi sustu, artık ufukları dolduran çan sesleri oldu. Camiler Müslümanlar için öldürülme yeri, Hristiyanlar için ahır oldu, Kur’an ayaklar altında çiğnendi, korkunç işkencelere maruz kalan Müslümanların ırzı ayaklar altına alındı, beşikteki masumlar, ana karnındaki ceninler bile bu vahşete muhatap oldu. Kısaca bir zamanlar en huzurlu diyarlarından biri olan bu yerler baştan başa Müslüman kurbanlara mezar oldu. Oysa bir zamanlar Müslüman Türk askeri gücü oralarda huzur ve güvenin temel güvencesi idi. Bu da demektir ki, Türklerin koruyamadığı yerleri başka İslam devletleri de koruyamamıştır. İşte Türkün askeri hizmeti budur.
Türklerin İslamiyet’e ilim açısından hizmetine gelince, İslam’ın askerlikten daha büyük önem verdiği ilim ve öğrenme Türkler için de bir motivasyon işlevi görmüş ve bu konuda çok önemli hizmetler ifa etmişlerdir.
Bir taraftan Yunan felsefenin Allah var mıdır, yok mudur tartışmalarıyla insanlığın kafasının allak bullak edildiği, bir taraftan da bozguncu mezheplerin Müslümanları birbirine düşürüp kırdırdığı 10 ve 11. Yüzyılda Türkler yetiştirdikleri bilge insanlarla bu kaosu engellemişlerdir. İşte tevhid inancını sağlam kale içine alan Türk akaid bilgini ve müfessir imam Matüridi bu dönemde yetişmiştir. Hadiste Abdullah İbn Mübarek, Şemseddin ez-Zehebi, Hasan-i Mervezi, tefsirde Zemahşeri, Fahrettin Razi ve Matüridi, felsefede Farabi, İbn Sina, antropolojide Ahmet el-Biruni gibi isimler hep Türk ırkının çocuklarıdır. İslam hukuku alanında otorite imam Pezdevi, imam Serahsi, tasavvuf alanında öncü Yunus, Hacı Bektaş-ı Veli, Hoca Ahmet Yesevi, Hacı Bayram Veli de birer Türk çocuğudur.
Yukarıda söylediğimiz gibi, Büyük Selçuklu Türklerinin kurduğu dünyadaki organize ilk üniversitesi/Nizamiye Medreseleri de İslam dünyasına birçok dalda öncü ilim adamı yetiştirmiştir. Türk çocuğunun bütün bunlarla övünmesi en doğal hakkı olduğu gibi onları rol model olarak alması da görevidir.
Türklerin sanat alanındaki hizmetleri de başta mimari olmak üzere süslemecilik, çinicilik ve hat/yazı sahasında kendini göstermiştir. Mimaride uzun söze gerek yok, çünkü dünya, Mimar Sinan gibi bir dehaya henüz rastlamış değildir. Onun ve yetiştirdiği öğrencilerinin bütün yaptıkları birer sanat harikası olmasının yanında, dünyanın birçok bölgesinde damga vurmuş olan Mimar Sinan’ın dünya harikaları arasında yer alan İstanbul Süleymaniye, Edirne Selimiye Camileriyle birlikte toplam 81 cami, 51 Mescid, 55 Medrese, 26 Daru’l-Kurra, 17 İmaret, 3 Darü’ş-Şifa, 7 su kemeri, 8 köprü, 18 kervansaray, 6 mahzen, 33 saray, 35 hamam, 17 türbe ve sayısız sebil hediye ettiğini hatırlatmak yeter sanırım.
Kısaca Türk kimliği Kur’an’la şekillendiği için dine hizmet Türklerin ayırıcı özelliği olmuştur. Bu durum, nerede ise insanı, Allah Türkleri İslam’a hizmet etsinler diye yaratmıştır noktasına getirmektedir. Bunu günümüzde Türkiye’den işçi olarak Avrupa ülkelerine giden Türklerin oralarda inşa ettikleri kubbeli minareli camilerde de görmek mümkündür. Çünkü oralarda cami inşa edenler sadece Türklerdir.
Bütün bunların yanında bize düşen görev, bütün bu gerçekleri gençlere bir şekilde duyurup öğretmek ve şanlı tarihimizden onur duyduğumuz gibi, bu tarihin yaratıcısı olan atalarımıza yaraşır nesiller yetiştirmektir. Ayrıca tarihimize sahip çıkarken de geleceğimizi tarihimizden aldığımız heyecanla ve ona uygun bir biçimde şekillendirmeliyiz. Yoksa her kafadan bir ses çıkar, herkes bildiğini okumaya devam eder ve herkes cahillikte kalmaya ısrarcı olur. Bu ise, Türk çocuğuna asla yaraşmayan bir durumdur.
Özetlersek, İslam dini, Türk çocuğuna güç kuvvet vermiş, ona ufuk açmış, yarınlara güvenle bakmayı sağlamış ve asla Türklüğüne zarar vermediği gibi, Türklüğü de Müslümanlığına zarar vermemiştir. Tam aksine Türklük ve Müslümanlık uyumlu ve bütün dünyaya yararlı bir birliktelik meydana getirmiştir. Keşke anlayabilsek!
Ahmet OKUTAN
TAYVAN BOĞAZI’NDA FIRTINA: YENİ DÜNYA SAVAŞI PASİFİK’TE Mİ BAŞLAYACAK?
1
DADAŞLAR DİYARI ERZURUM: SESSİZ BEKLEYİŞ Mİ, STRATEJİK İHMAL Mİ?
2
EL MENCHO SONRASI MEKSİKA: BİR “GÖLGE DEVLET”İN ANATOMİSİ
3
ATEŞ ÇEMBERİNDEKİ TÜRKİYE: İRAN DÜŞERSE, SIRADAKİ HEDEF KİM?
4
3 MAYIS 1944: BİR KIRILMA DEĞİL, STRATEJİK UYANIŞ
5
İRAN–ABD GERİLİMİ: BÖLGESEL FIRTINA MI, KÜRESEL KIRILMA MI?