Emeğin Sınavı: Asgari Ücret, Açlık Sınırı ve Geçim Gerçeği
Türkiye’de milyonlarca çalışanın ve ailelerinin doğrudan yaşam standartlarını belirleyen asgari ücret, sadece bir rakam değil; bir toplumun emeğe verdiği değerin ve sosyal devlet anlayışının en somut ölçüsüdür. Ancak gelinen noktada, açıklanan yeni asgari ücret rakamları ile sokağın gerçek enflasyonu ve bilimsel verilerle ortaya koyulan geçim sınırları arasındaki makas hiç olmadığı kadar açılmıştır.
Açlık Sınırının Gölgesinde Bir Yaşam
Asgari ücret tartışmalarının en can yakıcı noktası, belirlenen tutarın sıklıkla “Açlık Sınırı” ile yarışır halde olmasıdır. Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcamasını temsil eden açlık sınırı, bugün asgari ücretin adeta ensesindedir. Bir çalışan, aldığı maaşla sadece karnını doyurabiliyor, ancak barınma, ulaşım ve eğitim gibi temel ihtiyaçlarına sıra geldiğinde çaresiz kalıyorsa, orada asgari ücret bir “geçim ücreti” olmaktan çıkmış, bir “hayatta kalma mücadelesine” dönüşmüştür.
Yoksulluk Sınırı: Ulaşılamaz Bir Hayal
Asgari ücret üzerindeki zammın yetersizliğini kanıtlayan asıl veri ise “Yoksulluk Sınırı”dır. Gıda harcamasının yanı sıra kira, elektrik, su, yakacak, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi zorunlu giderlerin toplamını ifade eden yoksulluk sınırı, bugün asgari ücretin katbekat üzerindedir. Toplumun büyük bir kesiminin asgari ücretli olduğu bir sistemde, asgari ücretin yoksulluk sınırının bu denli uzağında kalması, çalışanların “çalışan yoksullar” sınıfına hapsedilmesi anlamına gelmektedir. Yapılan yüzdesel zamlar, kağıt üzerinde yüksek görünse de temel tüketim maddelerine gelen zamlar karşısında hızla erimekte, emekçinin alım gücü her ay bir önceki ayı aratmaktadır.
İnsanca Yaşam Hakkı ve Ekonomik Gereklilik
Zam oranları belirlenirken sıklıkla dile getirilen “işveren maliyeti” veya “enflasyon hedeflemesi” gibi gerekçeler, mutfaktaki yangını söndürmeye yetmemektedir. Ekonominin çarklarını döndüren işçinin, harcayacak mecalinin kalmadığı bir ortamda sürdürülebilir bir büyümeden bahsetmek mümkün değildir. Asgari ücret zammı; sadece geçmiş kayıpları telafi etmek için değil, çalışanın ailesiyle birlikte sosyal hayata katılabildiği, nefes alabildiği ve yarınından endişe etmediği bir seviyeye çekilmelidir.
Mevcut ekonomik konjonktürde asgari ücret, açlık sınırına komşu, yoksulluk sınırına ise yabancıdır. Belirlenen yeni tutarlar, yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı karşısında daha çalışanın cebine girmeden hükmünü yitirmektedir. Sosyal barışın korunması ve refahın adil paylaşımı için asgari ücret; bir lütuf değil, insanca yaşamın temel taşı olarak yeniden ele alınmalı ve rakamların ötesinde bir “insani onur” meselesi olarak görülmelidir.
News