İdeolojik Körlüğe Tarihsel Tokat: Cumhuriyet’in Devraldığı Enkaz ve Sosyal Temizlik!
Cumhuriyet’i “genelev açan rejim” olarak yaftalayan söylem, ahlaki bir değerlendirme değil; açık bir tarihsel cehalet ve ideolojik çarpıtma örneğidir.
Tarih; inançlarla, sloganlarla ya da temennilerle değil, belgelerle, sayılarla ve bağlamla okunur.
Bugün Cumhuriyet’e ahlak dersi vermeye kalkışanların temel problemi, Osmanlı’nın özellikle son yüzyılını ya hiç bilmemeleri ya da bu dönemi bilinçli biçimde tahrif etmeleridir.
Akademik dürüstlük gereği, tartışmayı somut veriler üzerinden yürütelim:
* Osmanlı’da ilk yerleşik genelev, II. Mahmut döneminde 1812 yılında açılmıştır.
* Fuhuş, 1884 tarihli “Kerhane Nizamnamesi” ile II. Abdülhamit döneminde hukuki ve idari bir statüye kavuşturulmuştur.
* 1906 yılında, yalnızca Galata bölgesinde yaklaşık 100 genelev faaliyet göstermektedir.
* 1915’e gelindiğinde, İstanbul genelinde genelev sayısı 359’a ulaşmış, gayriresmî kaynaklarda bu sayının 500’ü aştığı ifade edilmiştir.
Bu rakamlar bir “ahlaki serbestlik” anlatısının değil; çökmekte olan bir imparatorluğun sosyal enkazının göstergesidir.
Savaşlar, zorunlu göçler, derin yoksulluk, salgın hastalıklar ve devletin sosyal koruma mekanizmalarının fiilen işlemez hale gelmesi, binlerce kadını bu sistemin içine itmiştir.
Şimdi meseleyi karşılaştırmalı tarih perspektifiyle ele alalım:
Cumhuriyet, bu tabloyu kendi tercihiyle değil, bir miras olarak devralmıştır.
Ve ilk refleksi bu yapıyı yaygınlaştırmak değil; sınırlandırmak, denetim altına almak ve uzun vadede tasfiye etmeye çalışmak olmuştur.
* 1923 sonrası, İstanbul’daki genelev sayısı hızla 110’a düşürülmüştür.
* Kayıt altına alınan 513 hasta kadının tedavisi derhal başlatılmıştır.
* 1925 sonrası uygulanan disiplinli kamu sağlığı ve sosyal denetim politikalarıyla,
hayat kadını sayısı her yıl düzenli biçimde azalmıştır.
* 1927’de, rakamlar 700’ler seviyesine kadar gerilemiştir.
Bu yaklaşımın adı “teşvik” değil; modern devletlerde görülen kamusal zarar azaltma, sağlık koruma ve uzun vadeli tasfiye politikasıdır.
Bu olguyu yok sayıp Cumhuriyet’i “ahlaksızlıkla” suçlamak, tarih bilimi açısından entelektüel bir tutarsızlık değil, doğrudan bir sakatlıktır.
Asıl kırılma noktası 1950’ler sonrasında yaşanmıştır.
Pavyon–gazino kültürünün yayılması, kontrolsüz kentleşme, denetim zafiyetleri ve popülist politikalarla birlikte tablo yeniden bozulmuştur.
1960’larda Amerikan askerleri için genelevlerin boyatıldığı bir dönemle,
1923’ün sosyal iyileştirme ve sınırlama iradesini aynı kefeye koymak, tarihsel açıdan açık bir sahtekârlıktır.
Sonuç nettir:
Osmanlı da bizimdir, Cumhuriyet de.
Ancak geçmişi romantize edip gerçekleri inkâr etmek; Cumhuriyet’i sistematik biçimde günah keçisi ilan etmek bilimsel değil, ideolojiktir.
Bugünün kayıt dışı fuhuş gerçeğini,
son 20 yıldaki ahlaki ve sosyal çözülmeyi,
her mahalleye yayılan görünmez çöküşü görmezden gelip
Cumhuriyet’in temizlik, sınırlama ve kamusal sorumluluk politikalarına saldırmak,
cehaletten öte kasıt barındırır.
Bu noktada sormak gerekir:
Toplumsal ahlakı kamusal denetim ve sorumlulukla sınırlamaya çalışan laik yaklaşım mı,
yoksa meseleyi denetimsiz biçimde toplumun her alanına yayan siyasal-dinci pratikler mi gerçekten “ahlaki” bir tutum sergilemektedir?
Tarihi bilmeyenler analiz yapmaz; slogan tekrarlar.
Ve sloganlar, gerçeğin yerini asla tutmaz.
Özgür Akgül
News