Ankara Zirvesi’nin Ardından Şok Analiz: NATO Güç mü Kaybediyor?
Ankara Zirvesi’nin Ardından: NATO Güç Mü Kaybediyor?
Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte NATO, varlığını meşrulaştıracak yeni tehditler arayan bir güvenlik örgütüne dönüştü. Yaklaşık otuz beş yıl boyunca genişleme politikalarıyla etkisini korumaya çalışan ittifak, bugün tarihinin en ciddi meşruiyet ve etkinlik tartışmalarıyla karşı karşıyadır. Ankara’da gerçekleştirilen NATO Zirvesi de bu tartışmaların gölgesinde yapılmıştır.
Bugün sorulması gereken temel soru şudur: NATO gerçekten küresel güvenliği yönlendiren bir güç müdür, yoksa geçmişte sahip olduğu etkinliği büyük ölçüde kaybetmiş bir siyasi platforma mı dönüşmektedir?
Rusya-Ukrayna Savaşı, NATO’nun Avrupa’daki güvenlik mimarisini koruma iddiasını ciddi biçimde sınamıştır. İttifakın sahip olduğu askerî kapasiteye rağmen savaş yıllardır devam etmekte, Avrupa’da kalıcı bir güvenlik düzeni kurulamamaktadır. Bu durum, NATO’nun krizleri önleyen bir yapıdan çok krizlere tepki veren bir organizasyona dönüştüğü yönündeki eleştirileri güçlendirmektedir.
Benzer şekilde Orta Doğu’da yaşanan gelişmeler de NATO’nun küresel etkisinin sınırlarını ortaya koymaktadır. Gazze’den Suriye’ye, İran-İsrail geriliminden Kızıldeniz’deki güvenlik sorunlarına kadar birçok başlıkta ittifakın belirleyici bir rol üstlenememesi, uluslararası sistemde askerî gücün tek başına yeterli olmadığını göstermektedir.
İttifakın kendi içinde de önemli görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Savunma harcamaları, yük paylaşımı, Rusya politikası, Çin’e yaklaşım ve Avrupa’nın stratejik özerklik arayışları, NATO üyeleri arasında ortak bir vizyon oluşturmayı zorlaştırmaktadır. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri ile bazı Avrupalı müttefikler arasında yaşanan görüş ayrılıkları, ittifakın karar alma süreçlerini giderek daha karmaşık hâle getirmektedir.
Bu nedenle Ankara Zirvesi’nde verilen mesajların önemli bir bölümü, NATO’nun gücünü göstermeye değil, birlik görüntüsünü korumaya yönelikti. Zirvenin en çok konuşulan başlıklarının savunma harcamalarının artırılması, üretim kapasitesinin genişletilmesi ve caydırıcılığın yeniden tesis edilmesi olması tesadüf değildir. Gerçek anlamda güçlü yapılar, güçlerini sürekli ispat etmek zorunda kalmaz; bunu hissettirir.
Uluslararası sistem ise artık tek kutuplu değildir. Çin’in yükselişi, Rusya’nın askerî kapasitesi, bölgesel güçlerin artan etkisi ve çok kutuplu dünya düzeninin şekillenmesi, NATO’nun Soğuk Savaş dönemindeki mutlak üstünlüğünü geride bırakmıştır. Bugün hiçbir askerî ittifak, küresel siyaseti tek başına belirleyebilecek kapasiteye sahip değildir.
Türkiye açısından bakıldığında ise çıkarılması gereken ders açıktır. Güvenliğin temeli, herhangi bir ittifaka koşulsuz bağımlılık değil; millî güç unsurlarının geliştirilmesidir. Yerli savunma sanayii, güçlü ekonomi, teknolojik bağımsızlık, caydırıcı askerî kapasite ve etkin diplomasi, XXI. yüzyılda devletlerin gerçek güvenlik sigortasıdır.
Ankara Zirvesi’nin ardından görünen tablo şudur: NATO varlığını sürdürmektedir; ancak artık tartışmasız bir küresel güç değildir. Değişen uluslararası sistem, devletleri kendi güvenliklerini daha fazla kendi imkânlarıyla sağlamaya zorlamaktadır. Türkiye’nin de geleceğini şekillendirecek olan, ittifakların vaatleri değil, kendi millî kapasitesini sürekli geliştirme iradesidir.
News