TÜRK TARİHİNDE KASIM AYI: ZAFERLER, ACILAR VE İBRETLERLE DOLU BİR MİRAS!
TÜRK TARİHİNDE KASIM AYI
Kasım ayı Osmanlı imparatorluğundan Cumhuriyet Türkiye’sine kadar kayda değer pek çok dikkat çekici ve düşündürücü siyasi, askeri ve idari değişikliklere sahne olmuş bir aydır. Türk tarihinin pek çok yönden incelenip öğrenilmesi her Türk çocuğu için önemli bir görev olmasına rağmen ne yazık ki, bunun yerine getirildiğini söylemek imkanına sahip değiliz. Böyle olduğu için de günün şartları çerçevesinde meydana gelmiş kimi tarihi olaylar günümüzdeki şartlara göre değerlendirilip Türk tarihine düşmanlık yapılmaktadır. Oysa yapılması gereken, her Türk çocuğunun tarihini iyice öğrenmesi ve tarih içinde meydana gelmiş bulunan özellikle üzücü olaylardan dersler çıkarıp yanlış olanların tekrarlanmaması için üstün gayret sarf etmesidir.
Kasım ayı Türk milleti için onur kaynağı olarak kabul edilecek birçok olaya sahne olduğu gibi milletin kahır duymasına sebep olan olaylara da sahne olmuştur. Tarihten dersler çıkarıp ibret alabilmek için bunlardan bir kısmını hatırlamakta yarar vardır.
Kasım ayı bize şu olayları hatırlatmaktadır:
1 Kasım 1683, Viyana Kuşatmasının bozgunla sonuçlanması üzerine ünlü Estergon kalesi de düşman eline geçmiştir.
1 Kasım 1914, Osmanlı devleti resmen Birinci Dünya Harbine katılmıştır.
1 Kasım 1922, Saltanat Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kaldırılmıştır.
Sarayda dünyaya gelen ve son şehzadelerden biri olan II. Abdülhamid’in torunu Osman Ertuğrul/Ertuğrul Osmanoğlu’nun, “Saltanatın kaldırılması ailemiz için çok kötü oldu, ama Türkiye kazandı” demesi bu konuya yeterince açıklık getirmektedir. Sonuç itibarıyla Türk Milleti kula kul olmaktan kurtulduğu için onur duyacağı tarihi bir olay yaşamaya hak kazanmıştır.
1 Kasım 1928, 1535 sayılı, “Türk Harflerini Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun” Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilmiştir. Bundan amaç ise, Arap alfabesi yerine 29 harfli Türk alfabesini hayata geçirmek ve böylece okuma yazma öğrenmeye kolaylık sağlamaktır.
Ünlü tarihçimiz Halil İnalcık’ın bu konudaki tespitleri son derece önemlidir. İnalcık’ın bir konferansı esnasında bir genç ayağa kalkar ve sitemle, “Harf Devrimi yüzünden dedemizin mezar taşını okuyamıyoruz” der. İnalcık, dedesinin nereli olduğunu ve mezar taşının olup olmadığını sorar, o da dedesinin Yozgat’ın bir köyünden olduğunu ve mezar taşının bulunmadığını söyler. Bunun üzerine Halil İnalcık şu tarihi cevabı verir:
“Senin Yozgat’ın köyünde mezar taşı yoktu ki! Ölen köylünün mezarına da sıradan bir taş konurdu. Mezar taşları sadece şehirlerdeki elitlerin, ulemanın, bürokratların ve zenginlerin mezarlarında olurdu. Anadolu köylüsünün çoğunun bırakın mezar taşını, mezar yeri bile bilinmezdi. Kim bilir hangi siperde can verip kefensiz defnedilirdi”.
Yani tarihte şartların gereği olarak hayata geçirilmiş bir düşünceyi körü körüne tenkit etmek yerine, bunun insanlara yarar sağlayıp sağlamadığına bakmak gerekir. Zararlı ise tenkit de edilir, ama temelsiz isnatlarla tenkit etmek bir cehalet örneğidir ve bundan uzak durmak gerekir. Osmanlı döneminde okuma yazma bilmeyenlerin oranı yüzde doksan iken, bu değişiklikten sonra okuma yazma hızla artıp bilenlerin oranının yüzde yüze yaklaşması fark edilmeyecek bir durum değildir. Buna rağmen harf devriminin yanlış olduğunu söylemek, aslında yeryüzünde Türk olmasın demekten başka bir anlama gelmez. Çünkü milletler ancak kendine özgü olup konuştuğu diliyle yaşar, dil olmazsa milli kimlik de de olmaz. Dolayısıyla dilin öğrenilmesini istememek, Türk milletinin var olmasını istememek anlamına gelir. Eğer günümüzde okuma yazma oranı yüzde yüze yakın ise bunun harf devrimi sayesinde olduğunu anlamak çok mu zor?
2 Kasım 1663, Sadrazam Fazıl Mustafa Paşa’nın komutasındaki Türk orduları Avusturya’nın Levenz şehri ve kalesini fethetti.
2 Kasım 1839, Gülhane Hatt-ı Hümayunu ilan edilmiş ve böylece Tanzimat Dönemi başlamış oldu. Bu dönem bütün vatandaşların kanun karşısında eşit olduğu anlayışının hayata geçirilmesi bakımından tarihimizde önemli bir yere sahiptir.
2 Kasım 1914, Fransa Türkiye’ye savaş ilan etti.
3 Kasım 1918, İngiltere Musul’u işgal etti.
3 Kasım 1919, Kurtuluş Savaşında Milne hattının Yunan kuvvetleriyle Türk kuvvetleri arasında sınır hattı olarak tespit edilmiştir.
3 Kasım 1919, Ahmet Aznavur, Susurluk’u işgal ederek Kurtuluş Savaşına karşı bir isyan hareketi başlattı.
4 Kasım1922, Türk ordusunun büyük zaferi kazanması üzerine İstanbul’un yönetimi de Türkiye Büyük Millet Meclisine geçti.
4 Kasım 1951, Din dersi İlkokul programına alındı.
5 Kasım1912, 482 yıl Türk yönetimi altında bulunan Selanik elden çıktı.
Selanik şehri ve halkı ile ilgili olarak bilmeden konuşup ahkam kesenler. bu şehrin 482 yıl Osmanlı imparatorluğunun yönetiminde olduğunu ve halkının büyük bir çoğunluğunun Türklerden meydana geldiğini göz önünde bulundurmalıdırlar. Kemal Karpat ve Halil İnalcık’ın verilerine göre Selanik’te 1894 tarihinde Müslüman Türk nüfusu 463.000 civarında kaydedilmiştir ki, bu nüfusun yarısından çoğu demektir.
7 Kası 1919, Mustafa Kemal Paşa Erzurum Milletvekili seçildi.
7 Kasım 1920, Türkiye ile Ermenistan arasında yapılan Gümrü antlaşması ile şehir geri alındı.
8 Kasım 1687, Yaklaşık 3 yıl 7 ay padişahlık yapan II. Süleyman tahta çıktı.
8 Kasım 1829, Zonguldak’ta Uzun Mehmet isimli bir vatandaş tarafından kömür madeni bulunmuştur.
8 Kasım 1920, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kurtuluş Savaşının düzenli bir ordu ile yürütülmesine karar verdi.
10 Kasım 1444, Sultan II. Murat komutasındaki Türk ordusu Haçlı ittifak Birleşik Hristiyan ordusunu Varna’da bozguna uğratarak büyük bir zafer elde etti.
10 Kasım 1919, I. Dünya Savaşında yenilen devletlerle ilgili kararlar alıp onlar için stratejiler belirleyen Yüksek Şura, İzmir’in Yunanlılar tarafından işgalini onayladı.
10 Kasım 1938, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk vefat etti.
Bu vefat dolayısıyla 10 Kasım 1938 tarihinde Afganistan 7, Mısır 7 ve İran 30 gün resmi yas ilan etmiştir. Elbette ki, bu durum Atatürk’ün yaptıklarıyla haksızlığa uğramış milletlere verdiği ilhama dayanmaktaydı.
Günümüzde Atatürk’ü akıllarınca eleştiriye tabi tutan akıl ve bilgi fukarası kimi kişilere yabancı birçok insandan sadece ikisinin Atatürk için şu söylediklerini hatırlatmak işe yarar mı bilmem, ama yine de hatırlatalım:
Ortadoğu uzmanı Amerikalı gazeteci Stephen Kinzer diyor ki: “Mustafa Kemal kesin yenilgiyi zafere dönüştürdü ve çağdaş Türkiye’yi daha doğmadan öldüren Sevr Antlaşmasını yırtıp attı. Mustafa Kemal, ulusunu gömülmek üzere olduğu mezardan çıkardı”.
Büyük düşünür ve Şair Muhammed İkbal de o dönemde, Kurban Bayramı namazı için Lahor’daki Badşahi Camiinde toplanan 250.000 kişiye şöyle hitap etmişti “Dua edelim kardeşler! O bayrak, burçlardan kıyamete kadar düşmesin. İslam güneşi kararmasın. Allah Müslümanları Hristiyanlara karşı savunan büyük lider Mustafa Kemal’e yardım etsin, İslam’ın son askerini muzaffer kılsın”.
Bu durumda üzerinde düşünülmesi gereken husus şudur: Kendi annesinden babasından ya da çocuklarından bile hiçbir takdir görememiş, dua alamamış bir kimsenin, bütün dünyanın takdirini, Müslümanların da hem takdirini hem de duasını kazanmış Atatürk’ü eleştirmeye kalkışmasını Türk’e düşmanlıktan başka bir şeyle tanımlamak mümkün müdür?
11 Kasım 1606, 13 yıl süren Türkiye-Avusturya savaşı, Sultan I. Ahmed ile Avusturya Arşidükü II. Rudolf arasında imzalanan Zitvator0k antlaşması ile sona ermiştir. Bu antlaşma ile Avusturya imparatoru/Kayzer resmen Osmanlı padişahına denk kabul edilmiştir.
11 Kasım 1918, I. Dünya Savaşı sona ermiştir.
13 Kasım 1918, İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan gemilerinden oluşan 61 parçalık itilaf devletleri donanması İstanbul önlerine gelerek demir atmış ve şehri fiilen kuşatmıştır. Mustafa Kemal Paşa’nın, “Geldikleri gibi giderler” dedikleri gün işte bugündür.
14 Kasım 1919, Mustafa Kemal Paşa, İngiltere ve Fransa arasında imzalanan “Suriye Antlaşması” uyarınca Adana ve çevresindeki işgal kuvvetlerinin değiştirilmesini ve bölgenin Fransızlar tarafından tamamen işgal edilmesini bir genelge ile protesto edip bütün dünyaya bildirdi.
15 Kasım 1638, Sultan IV. Murad komutasındaki Türk ordusu Safevilerin elindeki Bağdat’ı kuşatmış ve kuşatma şehrin teslim alınmasıyla son bulmuştur.
15 Kasım 1646, 24 yıl süren Osmanlı-Venedik Savaşı’nın/Girit Seferi en kritik noktalarından biri olan Resmo kalesi, Serdar Deli Hüseyin Paşa komutasındaki Türk ordusu tarafından kuşatılmış ve teslim antlaşması sonucu fethedilmiştir.
16 Kasım 1917, İngiliz kuvvetleri Gazze hattını yardıktan sonra ilerleyerek Akdeniz kıyısındaki Yafa limanını işgal etmiştir. Aynı yıl açıklanan “Balfour Deklarasyonu” ile Filistin’de İngiliz mandası ve Siyonist yerleşimler dönemi başlamıştır.
16 Kasım 1922, Son Osmanlı Padişahı Sultan Vahdettin, bir İngiliz savaş gemisi ile İstanbul’u terk etti. Ünlü yazarlarımızdan Samiha Ayverdi’nin, “Keşke vatanı terk etmeseydi!” sözü bu konuya yeteri kadar açıklık getirmektedir.
17 Kasım 1912, 530 yıl Osmanlı yönetiminde bulunan Manastır Sırplar tarafından işgal edilmiş ve böylece elden çıkmış oldu.
18 Kasım 1601, Tiryaki Hasan Paşa, Habsburg ordusuna karşı Kanije kalesini 73 gün boyunca kahramanca savunmuş ve bu savunma zaferle sonuçlanmıştır.
18 Kasım 1602, Habsburg ordusu Budin/Budapeşte’yi kuşatması Hasan Paşa komutasındaki Türk ordusu tarafından püskürtülmüş ve şehrin ele geçirilmesi önlenmiştir.
19 Kasım 1092, Anadolu Fatihi Sultan Alparslan’ın oğlu Büyük Selçuklu Sultanı I. Melikşah 38 yaşında Bağdat’ta vefat etti.
20 Kasım 1612, 9 yıl süren Osmanlı İran savaşı sona ermiş ve Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti arasında Nasuh Paşa antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma Osmanlı imparatorluğunun ilk kez toprak kaybetmeyi resmi olarak kabul ettiği antlaşmadır. Antlaşmanın en önemli yönlerinden biri de başta Hz. Aişe olmak üzere Hz. Peygamber ve ashabına yönelik sebbü’ş-şetm/sövme, hakaret etme ve lanet okuma eylemlerinde bulunulmaması şartının konulmuş olmasıdır.
20 Kasım 1919, Paris’te Ermenilerle Kürtler, Türkiye’ye karşı ortak bir cephe kurmak üzere anlaşma yaptıklarını duyurdular.
20 Kasım 1922, Türkiye’nin dünya üzerinde görünürlüğünün ve ebedi olarak bağımsızlığının tescil edildiği Lozan Barış Konferansı başladı.
22 Kasım 1617, Osmanlı imparatorluğunun 15. Padişahı Sultan I. Mustafa tahta çıktı.
22 Kasım1914, Basra, I. Dünya Savaşı sürecinde İngiliz ve Hint birlikleri tarafından gerçekleştirilen saldırı sonucu işgal edilerek Osmanlı hakimiyetinden çıktı.
24 Kasım 1072, Büyük Selçuklu Devletinin ikinci sultanı, Anadolu’ya İslam’ın kapılarını açan Sultan Alparslan, Ceyhun nehrini geçerek kuşattığı Berzem kalesi komutanı Yusuf el-Harezmi’nin, huzura çıktığı esnada çizmesinde gizlediği küçük bir hançerle üzerine saldırarak ağır yaralaması sonucu 43 yaşında şehit oldu.
24 Kasım 1542, Budin’in Kanuni Sultan Süleyman tarafından fethinden bir yıl sonra Habsburg ve müttefik Avrupa ordularının şehri geri almak için başlattığı büyük kuşatma, Budin Beylerbeyi Yahyapaşazade Bali Bey komutasındaki sekiz bin kişilik savunma gücü ile gerçekleştirilen ani bir gece taarruzu sonucu müttefik Avrupa ordusu bozguna uğratılmıştır. Bu galibiyet Peşte zaferi olarak anılır.
28 Kasım 1534, Tarihte “Denizlerin Hakanı, Karaların Sultanı” unvanına sahip olmuş tek lider Kanuni Sultan Süleyman, Bağdat’ı fethederek Osmanlı topraklarına kattı..
28 Kasım 1912, Arnavutluk, bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı imparatorluğundan ayrıldı.
30 Kasım 1925, Türkiye Büyük Millet Meclisinin çıkardığı bir yasa ile tekke, zaviye ve türbeler kapatılmıştır.
Kısaca, kendi tarihimizi öğrenmenin, geçmişte olup biten ve yaşanan olayların sebep ve sonuçlarını anlayarak bireysel kimliği güçlendirmek, toplumsal bilinci canlı tutmak ve geleceği en doğru bir şekilde planlayıp hayata geçirmek için vazgeçilmez bir öneme sahip olduğunu hep göz önünde bulundurmak her Türk çocuğu için bir vicdan borcudur.
Ahmet OKUTAN
News